Thực phẩm ướp muối liên quan tới tăng 67% nguy cơ ung thư vòm mũi họng. Đây là một trong rất ít bệnh ung thư mà IARC đã xếp một loại thực phẩm cụ thể — cá muối kiểu Trung Hoa — vào nhóm 1 (đủ bằng chứng gây ung thư ở người), trong khi rau và trái cây tươi liên quan tới giảm khoảng 37–40% nguy cơ. Bài viết tổng hợp bằng chứng dịch tễ, cơ chế N-nitroso, cửa sổ phơi nhiễm thời thơ ấu và cách áp dụng cho bữa ăn Việt Nam.
Longevity and Nutrition
Dinh dưỡng cho đau bụng kinh nguyên phát (thống kinh ở phụ nữ trẻ) trong tuổi thọ: Bằng chứng meta-analysis về gừng (giảm ~1,9 điểm đau), RCT chế độ ăn ít chất béo – nhiều thực vật của Barnard, meta-analysis vitamin D 2024 và bối cảnh Việt Nam
- MiRA
- 08/24/2026
- Không có bình luận
Gừng 750–2.000 mg trong 3–4 ngày đầu giảm ~1,9 điểm đau ở người đau bụng kinh. Bài viết tổng hợp bằng chứng dinh dưỡng cho đau bụng kinh nguyên phát: meta-analysis 4 RCT về gừng, thử nghiệm chéo chế độ ăn ít chất béo – nhiều thực vật của Barnard (thời gian đau giảm từ 3,9 xuống 2,7 ngày), meta-analysis 11 RCT về vitamin D năm 2024 và tổng quan Cochrane 27 RCT. Kèm giới hạn của bằng chứng, dấu hiệu cần đi khám và cách áp dụng trong bữa ăn Việt.
Dinh dưỡng cho phòng ngừa nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp (cảm lạnh, cúm) trong tuổi thọ: Bằng chứng meta-analysis dữ liệu cá nhân về vitamin D (giảm 19% với liều hằng ngày), kẽm giảm 13% viêm phổi trẻ nhỏ, giới hạn của vitamin C và bối cảnh Việt Nam
- MiRA
- 08/23/2026
- Không có bình luận
Vitamin D hằng ngày giảm 19% nguy cơ nhiễm khuẩn hô hấp — đó là kết quả từ meta-analysis dữ liệu cá nhân của 25 thử nghiệm ngẫu nhiên trên 11.321 người (Martineau, BMJ 2017), với mức giảm tới ~70% ở người thiếu nặng. Bài viết tổng hợp bằng chứng dinh dưỡng cho việc giảm nguy cơ cảm lạnh, cúm và viêm phổi: vitamin D, kẽm, vitamin C, men vi sinh và nền tảng đạm — cùng nghịch lý thiếu vitamin D ở một nước nhiệt đới như Việt Nam.
Dinh dưỡng cho tiêu chảy liên quan kháng sinh và nhiễm Clostridioides difficile trong tuổi thọ: Bằng chứng meta-analysis Cochrane (probiotic giảm 60% nguy cơ), thử nghiệm PLACIDE, oresol – chất xơ – sữa chua và bối cảnh Việt Nam
- MiRA
- 08/22/2026
- Không có bình luận
Probiotic giảm ~60% nguy cơ tiêu chảy C. difficile khi dùng kháng sinh. Tiêu chảy liên quan kháng sinh gặp ở 5–35% người dùng kháng sinh, và thể nặng nhất là viêm đại tràng do Clostridioides difficile — hệ quả của việc hệ vi sinh ruột bị xoá sổ. Bài viết tổng hợp meta-analysis Cochrane 2017 (39 RCT, 9.955 người), thử nghiệm âm tính PLACIDE, sự bất đồng giữa hướng dẫn AGA 2020 và ACG 2021, cách bù dịch bằng oresol đúng nồng độ, chất xơ hoà tan, phục hồi hệ vi sinh sau đợt kháng sinh và bối cảnh mua kháng sinh không đơn ở Việt Nam.
Dinh dưỡng cho người nhiễm HIV đang điều trị ARV trong tuổi thọ: Bằng chứng RCT đa vitamin của Fawzi (NEJM 2004 — giảm 29% nguy cơ tiến triển AIDS), thất bại của liều cao (JAMA 2012), tương tác thuốc–thức ăn và bối cảnh Việt Nam
- MiRA
- 08/21/2026
- Không có bình luận
Đa vitamin B–C–E giảm 29% nguy cơ tiến triển AIDS ở người nhiễm HIV (RCT Fawzi, NEJM 2004, 1.078 người). Bài viết tổng hợp bằng chứng dinh dưỡng cho người nhiễm HIV: nhu cầu năng lượng theo WHO (+10% khi không triệu chứng, +20–30% khi có triệu chứng), vì sao đa vi chất liều cao lại thất bại trong thử nghiệm JAMA 2012, kẽm và selen, và các tương tác thuốc–thức ăn dễ bị bỏ sót (canxi/sắt với dolutegravir, rilpivirine cần bữa ăn thật, cỏ St John). Kèm bối cảnh Việt Nam: đồng nhiễm lao và viêm gan, khẩu phần nhiều cơm ít đạm, thuốc nam. Nội dung giáo dục dinh dưỡng, không thay thế thuốc ARV hay chỉ định của bác sĩ.
Dinh dưỡng trước thụ thai và phòng ngừa khuyết tật ống thần kinh (nứt đốt sống, thai vô sọ) trong tuổi thọ: Bằng chứng RCT MRC 1991 (axit folic giảm 72% nguy cơ), thử nghiệm Hungary của Czeizel, can thiệp cộng đồng tại Trung Quốc và bối cảnh Việt Nam
- MiRA
- 08/21/2026
- Không có bình luận
Axit folic trước thụ thai giảm 72% nguy cơ khuyết tật ống thần kinh — kết quả thử nghiệm ngẫu nhiên MRC (Lancet 1991), một trong những bằng chứng dinh dưỡng vững nhất của y học hiện đại. Bài viết tổng hợp bằng chứng RCT và hướng dẫn lâm sàng về khẩu phần và vi chất giai đoạn tiền thụ thai: vì sao ống thần kinh đã đóng xong trước khi phần lớn phụ nữ biết mình có thai, vai trò của folate từ rau lá xanh, vitamin B12, cân nặng và đường huyết trước khi mang thai, cùng bối cảnh gạo – bột mì và chương trình tăng cường vi chất tại Việt Nam. Đây là nội dung giáo dục dinh dưỡng, không thay cho tư vấn tiền sản của bác sĩ.
Dinh dưỡng sau phẫu thuật giảm cân – chuyển hoá (thu nhỏ dạ dày, nối tắt dạ dày ruột) trong tuổi thọ: Bằng chứng RCT vi chất tối ưu hoá (Dogan 2014 — giảm 88% thiếu sắt), hướng dẫn ASMBS 2016, đạm tối thiểu 60 g/ngày và bối cảnh Việt Nam
- MiRA
- 08/21/2026
- Không có bình luận
Vi chất chuyên biệt giảm 88% thiếu sắt ở người sau mổ giảm cân. Thử nghiệm ngẫu nhiên mù ba của Dogan 2014 cho thấy vitamin tổng hợp liều thường không bù được một đường tiêu hoá đã bị thay đổi cấu trúc: ferritin và B12 giảm dần, trong khi chế phẩm chuyên biệt giữ ferritin ổn định và làm tăng B12. Bài viết tổng hợp bằng chứng về đạm giữ khối cơ, bốn vi chất rủi ro cao (sắt, B12, canxi–vitamin D, thiamine), hội chứng dumping và những điều chỉnh thực tế cho bữa ăn Việt: nền ăn gạo chà trắng, không dung nạp lactose, trà đá và bia.
Dinh dưỡng cho thiếu vitamin A và khô mắt ở trẻ em (xerophthalmia) trong tuổi thọ: Bằng chứng RCT Aceh của Sommer (giảm 34% tử vong trẻ nhỏ), tổng quan Cochrane 2022 trên 1,2 triệu trẻ, RCT gạo gấc tại Việt Nam và bối cảnh Việt Nam
- MiRA
- 08/21/2026
- Không có bình luận
Vitamin A định kỳ giảm 12% tử vong ở trẻ nguy cơ khô mắt. Thiếu vitamin A vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây mù có thể phòng ngừa ở trẻ em trên thế giới, và điều đáng chú ý là bằng chứng mạnh nhất lại không nằm ở đôi mắt mà ở tỷ lệ sống. Bài viết tổng hợp thử nghiệm Aceh, tổng quan Cochrane 2022, thử nghiệm âm tính DEVTA, RCT gạo gấc trên trẻ em Việt Nam, cùng những sai lầm thường gặp khi cho rằng ăn nhiều rau củ màu cam là đã đủ. Đây là nội dung giáo dục dinh dưỡng, không thay cho thăm khám và điều trị y khoa.
Dinh dưỡng cho nôn nghén thai kỳ (ốm nghén và hyperemesis gravidarum) trong tuổi thọ: Bằng chứng RCT gừng 1 g/ngày (88% thai phụ giảm buồn nôn), vitamin B6, thiamine và bối cảnh Việt Nam
- MiRA
- 08/19/2026
- Không có bình luận
Gừng 1 g mỗi ngày giúp 88% thai phụ nôn nghén giảm buồn nôn — kết quả của một thử nghiệm ngẫu nhiên mù đôi so với 29% ở nhóm giả dược. Bài viết tổng hợp bằng chứng dinh dưỡng cho nôn nghén thai kỳ: vitamin B6, gừng, chiến lược chia nhỏ bữa ăn, bù dịch – điện giải, và vì sao thiamine là vi chất quan trọng nhất trong nôn nghén nặng. Đây là nội dung giáo dục dinh dưỡng, không thay cho thăm khám và điều trị sản khoa.
