Kiêng fructose, mỡ gan giảm khoảng 50% ở người mang hai biến thể ALDOB. Gen ALDOB tạo enzyme aldolase B — ‘cửa xả’ của con đường chuyển hoá fructose ở gan; thiếu hụt gây bệnh không dung nạp fructose di truyền, khiến đường mía, mật ong và trái cây ngọt trở nên nguy hiểm. Bài viết giải thích cơ chế, bằng chứng và ý nghĩa với người Việt.
Nutrition and Genes
Gen SLC19A2, vitamin B1 (thiamine) và gạo trắng: vì sao ‘cửa vận chuyển thiamine’ của mỗi người Việt mạnh yếu khác nhau — và điều đó nói gì về beriberi, thiếu máu và tiểu đường
Bổ sung 300 mg thiamine/ngày, giảm ~38% albumin niệu ở người tiểu đường type 2. Gen SLC19A2 mã hóa ‘cánh cửa’ đưa vitamin B1 vào tế bào — bài học về gạo trắng, beriberi và cách ăn đủ thiamine từ mâm cơm Việt.
Gen PAH, phenylalanine và aspartame: vì sao sàng lọc sơ sinh quan trọng với trẻ Việt
Mỗi 100 µmol/L phenylalanine tăng, liên quan giảm 1,3–3,1 điểm IQ ở trẻ PKU. Gen PAH mã hoá enzyme biến phenylalanine thành tyrosine; khi cả hai bản sao hỏng, một axit amin thiết yếu có trong mọi thức ăn giàu đạm lại trở thành chất độc thần kinh. Bài viết giải thích cơ chế, phổ biến thể PAH ở người Đông Á, và vì sao câu hỏi quan trọng nhất là gói sàng lọc sơ sinh có đo phenylalanine hay không.
Gen ATP7B và đồng: vì sao gan bò, hàu và kẽm liều cao lại quan trọng với người Việt
100 g gan bò chứa gần 10 mg đồng, gấp hơn 10 lần nhu cầu ngày người lớn. ATP7B là chiếc van thải đồng duy nhất của cơ thể — đồng không thải được qua thận, toàn bộ đường ra là qua mật. Ở 113 bệnh nhi Wilson người Việt, biến thể S105* chiếm 32,3% số alen, phổ biến gấp khoảng 5 lần R778L vốn được xem là đặc trưng Đông Á. Bài viết cũng giải thích vì sao kẽm liều cao kéo dài có thể gây thiếu đồng ở người khoẻ mạnh.
Gen CUBN, vitamin B12 và ăn chay: vì sao có người Việt ăn uống lành mạnh vẫn thiếu B12 — và điều đó nói gì về ‘cánh cửa hấp thu’ ở ruột
Dưới 2,4 µg B12 mỗi ngày liên quan tới tình trạng thiếu hụt tiềm ẩn ở nhiều người ăn chay. Gen CUBN tạo ra cubilin — cánh cửa đón vitamin B12 tại ruột non; hiểu nó giúp giải thích vì sao cùng thực đơn, có người đủ B12, người lại thiếu.
Gen CYP2C9, warfarin và rau lá xanh: vì sao cùng một viên thuốc chống đông, có người Việt cần liều rất thấp — và điều đó nói gì về vitamin K, thuốc giảm đau
Mang CYP2C9*3, nhu cầu warfarin thường thấp hơn khoảng 30% để giữ INR trong ngưỡng 2–3. Gen CYP2C9 quyết định gan bạn “đốt” warfarin nhanh hay chậm, đồng thời chuyển hoá nhiều thuốc giảm đau NSAID quen thuộc. Bài viết giải thích cơ chế và cách giữ vitamin K ổn định cho người Việt.
Gen SREBF1 (SREBP-1c), cơm trắng và gan nhiễm mỡ: vì sao ‘công tắc biến tinh bột thành mỡ’ của mỗi người Việt bật mạnh yếu khác nhau — và điều đó nói gì về mỡ máu, tiểu đường
Ở hơn 15.000 người, biến thể SREBF1 liên quan tăng khoảng 17% nguy cơ tiểu đường type 2. SREBP-1c là ‘công tắc’ do insulin bật, biến cơm trắng và đồ ngọt dư thừa thành mỡ ngay trong gan. Vì sao mỗi người Việt bật công tắc này mạnh yếu khác nhau, và ăn thế nào để ‘hạ nhiệt’.
Gen G6PD, đậu tằm và thuốc oxy hoá: vì sao có người Việt ăn đậu tằm hay dùng vài loại thuốc lại bị tan máu cấp — và điều đó nói gì về sàng lọc sơ sinh
Thiếu men G6PD gặp ở 3–4% nam giới Việt, dễ tan máu khi ăn đậu tằm, dùng vài loại thuốc oxy hoá hoặc long não. Bài viết giải thích cơ chế NADPH–glutathione, biến thể Viangchan phổ biến ở người Kinh, và cách né đúng vài tác nhân — không phải kiêng khem cả đời. Mang tính giáo dục, không thay thế tư vấn bác sĩ.
Gen HFE, sắt và thịt đỏ, nội tạng: vì sao cơ thể có người tích trữ quá nhiều sắt — và điều đó nói gì với người Việt về gan, tim và khớp
Uống 1-2 tách trà cùng bữa ăn, giảm khoảng 60% hấp thu sắt không-heme. Gen HFE là ‘cảm biến sắt’ điều khiển hormone hepcidin quyết định cơ thể hút bao nhiêu sắt từ ruột. Biến thể C282Y cổ điển gần như vắng ở người Việt, nhưng bài học về sắt heme, vitamin C, trà và việc đừng bổ sung sắt bừa bãi thì rất thiết thực.
Liên hệ
Thứ 2- thứ 7: 8h30 – 18h00
Điện thoại: 0383.05.2024
Địa chỉ: 25 Nguyễn Khắc Nhu, Phường Cô Giang, Quận 1, Tp. Hồ Chí Minh.
Email: info@mckaizer.com
Website: mckaizer.org
Điện thoại: 0383.05.2024
Địa chỉ: 25 Nguyễn Khắc Nhu, Phường Cô Giang, Quận 1, Tp. Hồ Chí Minh.
Email: info@mckaizer.com
Website: mckaizer.org
