Thêm 1 bát cơm trắng mỗi ngày, liên quan tăng 11% nguy cơ tiểu đường ở người châu Á. Gen ABCC8 mã hoá SUR1 — tiểu đơn vị điều hoà của kênh K-ATP, chính là ‘công tắc’ quyết định tế bào beta có nhả insulin hay không, và cũng là đích tác dụng của nhóm thuốc sulfonylurea dùng rất phổ biến ở Việt Nam. Bài viết giải thích cơ chế, các biến thể chính, cách khẩu phần cơm–bún–cháo tương tác với công tắc này, và khi nào xét nghiệm gen ABCC8 thật sự có giá trị lâm sàng.
dinh dưỡng
Gen SLC7A9 và sỏi cystine: nước, đạm và muối trong bữa ăn người Việt
Ăn thêm 10 g đạm/ngày, cystine niệu tăng ~164 µmol ở người sỏi cystine. SLC7A9 mã hoá tiểu đơn vị vận chuyển cystine ở ống thận; khi nó lỗi, cystine tràn vào nước tiểu và kết tinh thành sỏi, thường từ tuổi nhỏ. Bài viết giải thích cơ chế, dữ liệu ở người Đông Á, và thứ tự ưu tiên dinh dưỡng thực sự có bằng chứng: nước > kiềm hoá > đạm > muối.
Gen CNDP1 và carnosine: mối liên hệ giữa miếng thịt trong bát phở và quả thận của người đái tháo đường
Carnosine 2 g mỗi ngày, giảm 0,76% HbA1c trong 23 thử nghiệm ngẫu nhiên. Carnosine là một dipeptide chỉ có trong thịt động vật, và gen CNDP1 quyết định nó tồn tại được bao lâu trong máu bạn — một biến thể lặp ngắn hiếm gặp ở người Đông Á liên quan tới nguy cơ bệnh thận đái tháo đường thấp hơn khoảng 12%. Bài viết giải thích cơ chế, bằng chứng, và điều thực sự làm được trong bữa cơm Việt.
Gen CPT2: đốt chất béo, nhịn ăn khi sốt và vận động kéo dài ở người Việt
Haplotype CIM giảm 67% hoạt tính CPT2, gặp ở khoảng 17% người Kinh. Gen CPT2 mã hoá enzyme là cửa vào cuối cùng để axit béo chuỗi dài đi vào ty thể, nên nó chỉ bộc lộ khi cơ thể buộc phải đốt chất béo — lúc sốt cao, lúc nhịn ăn, lúc vận động kéo dài. Biến thể F352C kém bền với nhiệt gần như không có ở người châu Âu nhưng chiếm 9,1% allele ở nhóm người Kinh trong Dự án 1000 Genomes.
Gen CAT (catalase): 96% người Việt mang kiểu gen hoạt tính cao — vì sao rau trái quan trọng hơn viên bổ sung
400 g rau mỗi ngày, liên quan giảm 34% ung thư vú ở người CAT CC. Gen CAT tạo ra catalase — enzyme phân giải hydrogen peroxide thành nước và oxy với tốc độ thuộc nhóm cao nhất trong sinh học, và là mắt xích thứ ba của hệ chống oxy hoá nội sinh sau SOD2 và GPX1. Bài viết giải thích cơ chế, vì sao biến thể CAT được nghiên cứu nhiều nhất thế giới lại chỉ chiếm 2,0% ở người Kinh Việt Nam trong khi biến thể phổ biến (46%) vẫn chưa có ý nghĩa rõ ràng, và vì sao bằng chứng nghiêng về rau trái trong bữa ăn chứ không phải viên bổ sung.
Gen TAS1R1 và vị umami: nước mắm, bột ngọt và cách giảm muối cho người Việt
Người Việt ăn 9,4 g muối mỗi ngày, vị umami giúp giảm 30% natri. Gen TAS1R1 (cùng TAS1R3) tạo nên thụ thể cảm nhận vị umami — vị nền của nước mắm, mắm tôm, nước dùng phở và bột ngọt. Bài viết giải thích cơ chế thụ thể, các biến thể khiến mỗi người cảm nhận umami mạnh yếu khác nhau, và cách dùng chính vị umami như một công cụ giảm muối trong bữa ăn Việt.
Gen PSCA: ăn mặn, dưa muối và H. pylori — vì sao cùng một dạ dày lại hai kết cục khác nhau
Trên 10 g muối/ngày liên quan tăng 68% nguy cơ ung thư dạ dày. Gen PSCA — với biến thể rs2294008 mà gần một nửa người Đông Á mang — quyết định lớp niêm mạc dạ dày của bạn tái tạo và tự bảo vệ tốt đến đâu trước muối và vi khuẩn Helicobacter pylori. Bài viết giải thích cơ chế, bằng chứng từ các nghiên cứu Nhật, Hàn, Trung Quốc và Việt Nam, và một kế hoạch giảm mặn rất cụ thể cho bếp Việt.
Gen AS3MT: vì sao hai người uống cùng một nguồn nước giếng lại chịu rủi ro asen khác nhau
400 µg folate mỗi ngày giảm 13,6% asen máu ở người thiếu folate — đó là kết quả của một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng tại Bangladesh. Gen AS3MT tạo ra enzyme methyl hoá asen vô cơ để cơ thể đào thải qua nước tiểu, và enzyme này chạy bằng nhóm methyl lấy từ folate cùng vitamin B12. Bài viết giải thích cơ chế, các biến thể AS3MT đã được đo ngay trên cư dân đồng bằng sông Hồng, và những việc thực tế nên làm nếu gia đình bạn dùng nước giếng khoan.
Gen XDH và acid uric: enzyme tạo ra cơn gout, và những gì trên mâm cơm người Việt tác động lên nó
2 lon nước ngọt/ngày liên quan tăng 85% nguy cơ gout ở nam giới. XDH là enzyme cuối cùng của con đường thoái hoá purine — nó biến hypoxanthine thành xanthine rồi thành acid uric, và cũng chính là đích tác động của allopurinol. Bài viết giải thích cơ chế, các biến thể XDH, và vì sao với đa số người Việt thì khẩu phần bia – nội tạng – nước ngọt quyết định nhiều hơn kiểu gen.
Liên hệ
Thứ 2- thứ 7: 8h30 – 18h00
Điện thoại: 0383.05.2024
Địa chỉ: 25 Nguyễn Khắc Nhu, Phường Cô Giang, Quận 1, Tp. Hồ Chí Minh.
Email: info@mckaizer.com
Website: mckaizer.org
Điện thoại: 0383.05.2024
Địa chỉ: 25 Nguyễn Khắc Nhu, Phường Cô Giang, Quận 1, Tp. Hồ Chí Minh.
Email: info@mckaizer.com
Website: mckaizer.org
